ยาต้านฉุกเฉิน PEP คืออะไร ? ช่วยป้องกัน hiv ได้จริงไหม ?

0
128
ยาต้านฉุกเฉิน-PEP-คืออะไร

PEP คืออะไร

PEP หรือ ยา PEP ย่อมาจาก Post-Exposure Prophylaxis  เป็นยาต้านฉุกเฉิน หรือยาต้านไวรัสฉุกเฉิน ทานเพื่อป้องกันเชื้อ hiv สำหรับผู้ที่เพิ่งสัมผัสเชื้อ hiv มา โดยยาจะเข้าไปต่อสู้กับเชื้อไวรัส และสร้างระบบภูมิคุ้มกันเพื่อป้องกันเชื้อ hiv ดังนั้น จึงควรทานยา PEP ให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ หรืออย่างช้าภายใน 72 ชั่วโมง หลังจากสัมผัสเชื้อมา

ยา PEP ประกอบด้วยยาชนิดไหนบ้าง

ยา pep เป็นยาต้านฉุกเฉิน ที่ช่วยลดโอกาสในการสร้างไวรัส hiv ที่ประกอบด้วยตัวยา 2-3 ชนิด ที่ช่วยยับยั้งการแบ่งตัวของสารพันธุกรรมในเชื้อ และยับยั้งการกลายเป็นเชื้อไวรัสที่สมบูรณ์  โดยเมื่อทานยา PEP ร่างกายจะสร้างระบบภูมิคุ้มกันก่อนเชื้อ hiv จะแพร่กระจายไปในร่างกาย  ดังนั้น การทานยา PEP จึงมีข้อกำหนดให้ทานให้เร็วที่สุด ไม่เกิน 72 ชั่วโมง หลังจากได้สัมผัสเชื้อ hiv มา

สาเหตุที่ต้องรับยา PEP

สาเหตุที่ต้องทานยา PEP เพื่อป้องกันเชื้อHiv แพร่กระจายไปทั่วร่างกาย การทานยา PEP เป็นการทานเพื่อต้านเชื้อไวรัสฉุกเฉินสำหรับคนที่ไปสัมผัสกับเชื้อ hiv มา หากไม่ทานยา PEP ก็มีโอกาสติดเชื้อ hiv สูงมาก ดังนั้นการทานยา PEP จึงช่วยป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อ hiv นั่นเอง

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงต้องทานยา PEP

คนที่ต้องทานยา PEP ได้แก่

  • ผู้ที่สงสัยว่าได้รับเชื้อ hiv
  • ผู้ที่มีภาวะเสี่ยงต่อการได้รับเชื้อ hiv เช่น ผู้ที่ถูกล่วงละเมิศทางเพศ , ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์กับบุคคลอื่นที่ไม่คู่โดยไม่มีการป้องกัน , ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์โดยใช้ถุงยางอนามัยแต่กังวลว่าถุงยางรั่ว หรือถุงยาหลุดระหว่างมีเพศสัมพันธ์
  • บุคลากรทางการแพทย์ที่มีความเสี่ยงในการใช้เข็มระหว่างปฏิบัติหน้าที่ หรือโดนมีดผ่าตัดบาดจากคนไข้ที่ไม่ทราบผลเลือด
  • กลุ่มคนที่ประสบอุบัติเหตุที่มีเลือดออกหลายคน และมีการสัมผัสเลือดกันผ่านบาดแผล
  • PEP ช่วยป้องกันได้มากน้อยแค่ไหน

การทานยา PEP ยาต้านฉุกเฉินได้ผลมากน้อยแค่ไหนนั้น ส่วนหนึ่งมาจากการรับยา PEP ที่ช้าเกินกำหนดเวลา หรือระดับของเชื้อ hiv ที่ได้รับมา มีระดับที่สูงมาก   ดังนั้น เพื่อให้ได้ผลดี หากรู้ตัวว่าเป็นกลุ่มเสี่ยง ก็ควรรีบทานยา PEP ให้เร็วที่สุดหรือภายใน 72 ชั่วโมง ก็จะช่วยให้ยา PEP ออกฤทธิ์ต้านเชื้อ hiv และสร้างภูมิคุ้มกันให้ร่างกายอย่างเต็มประสิทธิภาพ และแนะนำเพิ่มเติมว่า ควรสวมถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์กับกลุ่มเสี่ยง เช่น หญิงบริการ คนแปลกหน้า เป็นต้น ก็จะช่วยป้องกันความเสี่ยงได้มากขึ้น

ยา PEP ช่วยรักษาให้หายได้ไหม ?

การทานยา PEP ยาต้านฉุกเฉิน ให้ได้ผลดีนั้นอยู่ที่ช่วงระยะเวลาที่ทาน และระดับการรับเชื้อ hiv  การทานยา PEP เป็นยาต้านเชื้อไวรัส hiv ทำให้ผลการตรวจออกมาเป็นลบ คือไม่พบเชื้อไวรัส hiv ในร่างกาย แต่ถึงอย่างไร แพทย์ก็จะแนะนำให้มารับยา และทำการตรวจหาเชื้อ hiv อีกครั้งเมื่อทานยาครบแล้ว  อีก 3-6 เดือน ก็ต้องมาตรวจอีกรอบเพื่อความมั่นใจว่าไม่เชื้อ hiv ในร่างกายแล้ว

แต่ในปัจจุบันยังไม่ข้อสรุปว่า ยา PEP ใช้ได้ผล 100% ถ้าเชื้อเข้าสู่ร่างกายแล้ว ทางที่ดีควรใช้สวมถุงยางอนามัยเมื่อมีเพศสัมพันธ์จะเป็นการป้องกันได้ดีกว่า

ผลข้างเคียงในการรับประทาน ยา PEP

การทานยา PEP ยาต้านฉุกเฉินนั้น มีผลข้างเคียงที่เกิดขึ้น คือ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดหัว ท้องเสีย ร่างกายรู้สึกอ่อนเพลีย  แต่เป็นผลข้างเคียงที่ไม่รุนแรง  ดังนั้น ผู้ทานยา PEP จึงต้องรับรู้และเตรียมพร้อมที่จะต้องเจออาการเหล่านี้

รับยา PEP ได้ที่ไหน

ผู้ที่มีความเสี่ยงหรือสัมผัสเชื้อ hiv มา สามารถติดต่อรับยา PEP และตรวจเลือดได้ที่สถานพยาบาลต่าง ๆ หรือเราสามารถเข้าตรวจกับคลินิกที่มีชื่อเสียงอย่าง https://www.bangkoksafeclinic.com

ทาน PEP นานเท่าไร ต้องทานตลอดไหม ?

เพื่อให้การทานยา PEP เกิดประสิทธิภาพสุงสุด ควรทานยา PEP ภายใน 72 ชั่วโมง ห้ามเกินกว่านั้นเด็ดขาด  โดยต้องทานให้ครบ 1 เดือน จึงจะครบสูตร และมาตรวจอีกครั้งในระยะเวลา 3-6 เดือน เพื่อตรวจหาเชื้อ hiv ว่ายังมีอยู่ในร่างกายหรือไม่ 

 ความแตกต่างระหว่างยา PEP และ PrEP

ยา PEP  เป็นยาต้านฉุกเฉิน ทานหลังจากที่มีรู้ว่ามีความเสี่ยงจะได้รับเชื้อ hiv  หรือไปสัมผัสผู้มีเชื้อ hiv มา เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันร่างกายไม่ให้เชื้อ hiv แพร่กระจาย เช่น ทานหลังจากไปมีเพศสัมพันธ์กับหญิงบริการโดยไม่สวมถุงยางอนามัย เป็นต้น

ส่วนยา PrEP เป็นยาที่ต้องทานก่อนที่จะไปสัมผัสกับผู้มีเชื้อ hiv  โดยมีกำหนดระยะเวลาในการทานแล้วแต่ละกรณี แต่ต้องทานก่อนไปมีเพศสัมพันธ์กับผู้มีเชื้อ hiv เพื่อไม่ให้รับเชื้อ hiv จากบุคคลนั้นมา โดยคนที่ทานต้องเป็นคนที่ไม่มีเชื้อ hiv เช่น สามีภรรยาต้องการมีลูก แต่สามีเป็นผู้มีเชื้อ hiv ภรรยาไม่มี ภรรยาก็สามารถทานยา PrEP เพื่อป้องกันการติดเชื้อ โดยสามารถมีเพศสัมพันธ์กับสามีโดยไม่ต้องสวมถุงยางอนามัย และสามารถมีลูกได้

ทานยา PEP ครบกำหนดแล้วต้องมาหาหมออีกไหม ?

เมื่อทานยา PEP ครบสูตรแล้ว ภายในระยะเวลา 3-6 เดือน เพื่อความมั่นใจต้องไปพบแพทย์อีกครั้งเพื่อตรวจหาเชื้อ hiv ซ้ำอีกครั้ง บางรายแพทย์ก็อาจจะแนะนำมาตรวจซ้ำอีกครั้งได้เช่นกัน แล้วแต่กรณี เป็นการติดตามอาการและลดความผิดพลาดที่อาจจะติดเชื้อ Hiv ได้

กินยา PEP ไม่ครบ เสี่ยงไหม

ประสิทธิภาพของการทานยา PEP คือ ต้องทานภายใน 72 ชั่วโมงหลังจากได้สัมผัสเชื้อมา หากปล่อยให้ระยะเวลานานกว่านั้นก็จะทำให้ประสิทธิภาพไม่ได้ผล และการทานยา PEP ไม่ครบสูตร ก็มีผลถึงประสิทธิภาพในการต้านเชื้อไวรัสเช่นกัน ดังนั้น ควรทานให้ครบสูตร และไปตรวจซ้ำอีกครั้งเพื่อความมั่นใจ

ยา PEP ยาต้านฉุกเฉิน เป็นยาสำหรับสร้างภูมิคุ้มกันให้ร่างกายเพื่อต้านเชื้อไวรัส Hiv ไม่ให้แพร่กระจายในร่างกาย โดยผู้ที่ได้สัมผัสเชื้อ hiv ต้องทานภายใน 72 ชั่วโมงเท่านั้น และทานยาให้ครบสูตรตามแพทย์แนะนำ และระหว่างนั้น หากมีเพศสัมพันธ์ก็ควรป้องกันด้วยการสวยถุงยางอนามัยทุกครั้ง แม้จะเป็นสามีภรรยากันก็ตาม เพราะยังไม่ทราบผลที่ชัดเจน เมื่อทานยาครบสูตรแล้ว ก็ไปตรวจซ้ำอีกครั้งเพื่อทราบผลตรวจเลือดที่ชัดเจน

การทานยา PEP ให้มีประสิทธิภาพนั้น ต้องทานในระยะเวลาที่กำหนด และทำตามที่แพทย์สั่งเท่านั้น หากไม่ทำตาม ก็ส่งผลถึงประสิทธิภาพในต้านเชื้อไว้รัส hiv ไม่ได้